Đức với chiến lược kinh tế hướng Đông mạnh mẽ

Đã qua rồi cái thời người Đức cho rằng nền kinh tế của Ba Lan là lạc hậu và không ổn định. Hiện nay, Đức còn quan hệ thương mại với Ba Lan nhiều hơn cả với Nga, kể cả trong giao dịch dầu khí. Thậm chí các chuỗi cung ứng của ngành công nghiệp Đức có mối quan hệ mật thiết với các nước Liên xô cũ như cộng hòa Séc còn hơn là với các nước láng giềng Tây Âu như Bỉ hoặc Đan Mạch. 

Những hệ quả chính trị của chính sách hướng đông của Đức cũng đang dần trở nên rõ ràng. Chuyển biến lớn nhất chính là lòng tin được khôi phục. Sự mất lòng tin lẫn nhau giữa hai bên là hậu quả không tránh khỏi của cuộc đại chiến thế giới lần thứ 2 và gần đây hơn là chính sách thân Nga dưới thời ông Gerhard Schröder. Nhưng kể từ khi bà Angela Merkel lên nắm quyền, tình hình đã được cải thiện đáng kể. Đức giờ được coi như quốc gia đi đầu cho những nỗ lực cải cách kinh tế châu Âu. 

Vào tháng 11 Thủ tướng Ba Lan, ông Radek Sikorski đã có một bài phát biểu quan trọng ở Berlin thúc giục Đức hành động để cứu đồng euro. Ông này cũng khẳng định Ba Lan chắc chắn sẽ ủng hộ Đức. Khẳng định này của Thủ tướng Ba Lan cũng gây ra khá nhiều tranh cãi, một vài người cho rằng đây là hành động phản bội, số khác lại ủng hộ mạnh mẽ. Bộ trưởng Tài chính Đức, Wolfgang Schäuble đã bày tỏ sự cảm kích trước thiện ý này của Ba Lan. Còn Bộ trưởng Ngoại giao của cộng hòa Séc (và có khả năng trở thành Tổng thống trong tương lai) cho rằng đây là một cuộc cách mạng lớn trong tư tưởng chính trị của Ba Lan.

Cho đến thời điểm hiện tại, Ba Lan tỏ ra rất hài lòng với những kết quả thu được. Ưu tiên của nước này luôn là không bị đứng ngoài cuộc trong các chính sách của Liên minh châu Âu (EU). Chính vì thế Ba Lan luôn lo sợ rằng một nước Pháp không mấy mặn mà với chính sách hướng đông sẽ chỉ muốn loại bỏ Ba Lan và các nước Đông Âu khác để tạo ra một cộng đồng chung châu Âu khép kín. Ba Lan và các nước ở vùng vịnh Baltic cũng phàn nàn về việc Pháp bán vũ khí cho Nga, bao gồm bốn chiếc tàu ngầm tiến công còn Đức thì không muốn dính dáng gì đến những thương vụ này. 

Một điểm đáng chú ý nữa là các nước Liên Xô cũ này có đường lối kinh tế tương đối độc lập. Các nước này có đặc điểm chung là không ủng hộ quá trình đồng nhất hệ thống thuế trong EU hoặc hay các hành động làm tổn hại tới thị trường chung châu Âu. Tuy nhiên trong hầu hết các lĩnh vực khác, họ không cùng chung quan điểm. 

3 nước Estonia, Slovakia và Slovenia luôn ủng hộ Đức, với quan điểm cứng rắn, phản đối việc người dân của mình phải nộp thuế để cứu trợ cho những nước giàu có hơn như Hy Lạp. Các nước này cũng yêu cầu Đức phải kiên quyết hơn trong hàng loạt vấn đề như nới lỏng tiền tệ, trái phiếu chung cho toàn Eurozone. 

Còn Cộng hòa Séc, quốc gia không ưa kết thân với châu Âu, có những ưu tiên tương đối khác. Nước này e ngại hội nhập sâu với EU, thay vì sợ bị đứng  ngoài cuộc. Tuần này, cộng hòa Séc đã cùng với Anh từ chối tham gia hiệp ước tài khóa mới của Đức. Ông Schwarzenberg, Bộ trưởng Ngoại giao cộng hòa Séc cũng đã lên tiếng cảnh báo Đức không nên tìm cách gây ảnh hưởng của mình lên các nước EU.

Tuy nhiên, Đức cũng đang nắm trong tay con bài chiến lược của mình, chính là ngân sách của EU cho giai đoạn 2014-2020. Nếu xem xét việc các khoản "quỹ liên kết" dùng để nâng cấp cơ sở hạ tầng phục vụ cho quá trình hiện đại hóa đã luôn mang lại rất nhiều lợi ích cho các nước Liên Xô cũ, việc có được mối quan hệ thân thiết với Đức sẽ đảm bảo nhiều dự án có lợi trong thời gian sắp tới cho các nước này. 

Vấn đề ngân sách cũng đã chia rẽ các nước Đông Âu với những nước bằng hữu trước đây. Thụy Điển và Anh được coi là những nước sẵn sàng cắt giảm ngân sách hỗ trợ một cách mạnh tay. 

Vẫn còn đó những ký ức cay đắng với Đông Âu khi mới trong kỳ ngân sách trước, Thủ tướng Anh Tony Blair đã quyết định bỏ rơi các đồng minh Liên xô cũ của mình để bảo vệ lợi ích quốc gia. Bên cạnh đó còn là việc ảnh hưởng của Mỹ tới châu Âu ngày càng nhạt nhòa. Chính sách hướng tới châu Á và rút lui quân sự khỏi châu Âu đang dần làm mất đi lòng trung thành vốn có của Tây Âu với Mỹ. 

Tuy nhiên điều này lại có lợi cho chính sách ngoại giao của Đức. Hiện nước này đang đàm phán với Ba Lan và Ukraina về một thỏa thuận giữa chính phủ Moldova và vùng tự trị Transdinestria nơi mà Mỹ và Nga từng ở vị trí thống trị và cùng lúc đó cố gắng đẩy nhanh việc đưa Rumani và Bulgari vào khu vực miễn thị thực Schengen, mặc cho sự phản đối của Hà Lan. 

Với những động thái này, người ta bắt đầu nghi ngờ rằng rằng Đức đang có tham vọng thống trị châu Âu nhưng các nhà làm chính sách Đức có phản ứng hết sức điềm đạm và phủ nhận những tin đồn này. Tuy nhiên, kể cả khi tin đồn này trở thành sự thật, đó chắc chắn cũng không phải là điều gì quá tệ với các nước láng giềng phía Đông của Đức.