Đồng tiền chung euro: bên bờ sụp đổ

Trong khi hãng đánh giá tín dụng Fitch hạ bậc xếp hạng tín nhiệm của Bồ Đào Nha xuống mức BB+, thì Hungary bị hãng xếp hạng tín nhiệm Moody’s hạ xếp hạng trái phiếu chính phủ từ BAA3 xuống BA1. Lý do khá giống nhau bởi cả hai đều có nợ công cao, thâm thủng ngân sách lớn và khả năng đạt được tái cân bằng ngân sách không cao. Ngay sau khi có tin bị hạ bậc tín nhiệm, lợi suất trái phiếu mười năm của Hungary từ mức 12,21% nhảy lên mức 12,64%. Lợi suất trái phiếu dài hạn của Bỉ đang xấp xỉ 6% tương tự như Bồ Đào Nha, Hy Lạp lúc xin cứu trợ.

Sự hiện diện các gương mặt kỹ trị trong chính phủ mới thành lập ở Ý và Tây Ban Nha, cũng như chính sách mới đưa ra chưa đủ thuyết phục giới đầu tư. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn hai năm của Ý tăng lên mức 7,8%, kỳ hạn sáu tháng tăng lên 6,5% sau đợt đấu giá 10 tỉ euro trái phiếu. Các nhà phân tích cho rằng, mức cao như vậy rất nguy hiểm. Tương tự, sau chiến thắng vang dội của ông Mario Monti ở Tây Ban Nha, lợi suất trái phiếu mười năm của xứ sở đấu bò vẫn nằm ở mức trên 6,5%.

Ngay cả pháo đài kinh tế Đức cũng không được giới đầu tư cho là an toàn. Cứ nhìn kết quả đợt đấu giá 6 tỉ trái phiếu USD của nước này cuối tuần rồi là đủ hiểu. Có tới hơn 30% số lượng trái phiếu ế. Lợi suất trái phiếu mười năm của Đức lên mức 2,2%, trên cả mức 1,88% của trái phiếu chính phủ Mỹ, cao hơn mức 2,18% của Anh khi nước này ngập trong nợ. Một nền kinh tế khác, chỉ xếp sau Đức, là Pháp cũng chịu ảnh hưởng khi mức lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn mười năm là 3,46%.

Các động thái trên thị trường trái phiếu chính phủ ắt có ảnh hưởng tới sự chuyển dịch của đồng vốn ra khỏi khu vực đồng euro. Khả năng tiếp cận thị trường tài chính của các ngân hàng châu Âu trở nên khó khăn hơn khi các ngân hàng bắt đầu từ chối cho vay lẫn nhau trên thị trường liên ngân hàng.

Với chính sách thắt lưng buộc bụng trên toàn châu Âu và suy giảm nghiêm trọng lòng tin của người tiêu dùng, không có nhiều người nghi ngờ khu vực đồng euro sẽ thoát khỏi suy thoái sâu trong năm tới. Trong khi đó, quỹ Ổn định tài chính châu Âu dù được sự đồng thuận của lãnh đạo các nước từ hồi tháng 10, nhưng chuyển động trên thực tế không có nhiều. Các nhà lãnh đạo khu vực đồng euro chỉ đưa ra các kế hoạch dài hạn để bảo vệ tiền tệ mà chưa có ý tưởng mang tính chữa cháy nhanh.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) từ chối đóng vai người cho các chính phủ vay để trả nợ. Thay vào đó, ECB đề nghị giúp đỡ bằng cách giảm bớt áp lực lên các con nợ buộc phải cải cách. Tuy nhiên, điều này chỉ củng cố thêm sự lo lắng của các nhà đầu tư về trái phiếu khu vực, góp phần đẩy khu vực đồng tiền chung đến bờ vực tan rã.

Cho đến nay Đức và Pháp vẫn chưa thống nhất với nhau về vai trò của ECB trong giải quyết khủng hoảng nợ. Nếu ECB gánh vác trọng trách này, nó phải hành động nhiều hơn để cứu các ngân hàng bằng cách bơm tiền tạo thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.

Hội đồng các chuyên gia kinh tế của Đức đã có một ý tưởng đầy hứa hẹn là gộp chung tất cả các khoản nợ trên 60% GDP của mỗi nước trong khu vực, và dành ra một khoản thuế trả nợ này trong vòng 25 năm tới. Tuy nhiên, kế hoạch này buộc Đức phải hỗ trợ cho các thành viên yếu hơn, và nhận được cái lắc đầu từ Chính phủ Đức. Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu Đức và ECB cứ chần chừ, chuyện sụp đổ của đồng euro là khó tránh khỏi.

Trong tuần cuối cùng của tháng 1.2012, Ý phải tái tài trợ hơn 30 tỉ euro trái phiếu. Nếu thị trường không thuận lợi và ECB từ chối giúp đỡ, nước đang đứng thứ ba về nợ công lớn này có thể lâm vào cảnh vỡ nợ. Theo Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy, Ý vỡ nợ sẽ dẫn tới “cái chết của đồng euro”.

Nguồn: SGTT