Cựu tổng thống Séc Václav Havel qua đời ở tuổi 75

Theo thư ký Sabina Tančevová, cựu tổng thống qua đời một cách yên bình khi đang ngủ tại ngôi nhà nghỉ đông của mình ở vùng Trutnov, cùng sự có mặt của vợ Dagmar. Nghe tin, thủ tướng đương thời Petr Nečas đã bày tỏ lòng thương tiếc, sự tôn trọng và nể phục từ cá nhân ông cũng như từ nhà nước Séc.

“Tôi đã cảm thấy chút tổn thương vì tổng thống Havel chính là biểu tượng của những gì đã xảy ra tại đây vào năm 1989. Ông cống hiến cho đất nước rất nhiều, cho sự chuyển đổi đến dân chủ và gây dựng những cấu trúc cơ bản cho nền dân chủ, hội nhập đất nước ta vào EU và NATO. Đây là gương mặt của đất nước và là một trong những nhân vật nổi bật nhất của nền chính trị Séc thế kỉ trước và cả đầu thế kỉ này. Lòng tôn trọng và sự kính phục của tôi với ông bao giờ cũng được tôi coi trọng hơn những quan điểm mà tôi không đồng ý với ông,” thủ tướng Nečas bày tỏ.

Vào tháng 10 vừa qua, nhà chính trị gia, nhà viết kịch, nhà văn và người bảo vệ nhân quyền Václav Havel tròn 75 tuổi. Đã từ lâu trước đó ông có các vấn đề sức khỏe với phổi do đã từng hút thuốc. Ngoài viêm phổi, ông còn bị ung thư khiến các bác sĩ phải cắt đi một nửa phổi bên phải. Ngoài ra, Havel cũng có vấn đề với tim mạch và nhiều lần lâm vào tình trạng nguy kịch vì bị thủng ruột già. Chính vì lí do sức khỏe này, Havel ít xuất hiện giữa công chúng. Lần cuối người ta nhìn thấy ông là vào tuần trước, khi ông tiếp người bạn từ Tibet, nhà cách mạng Dalajlama.

Cựu tổng thống Václav Havel qua đời ngày 18.12.2011, thọ 75 tuổi, ảnh: iHned.

Václav Havel

Nhân vật lãnh đạo các cuộc chiến chống lại chế độ cộng sản, người có công lớn nhất trong việc lật đổ chính quyền độc tài, đó là cựu tổng thống của Tiệp Khắc và cả Séc, Václav Havel. Xuất phát từ một nhà viết kịch, nhưng Václav Havel đã có đến hơn 13 năm làm tổng thống và có lẽ đã trở thành một huyền thoại.

Václav Havel được bầu làm tổng thống Tiệp Khắc vào ngày 29.12.1989, 10 tháng sau khi ông luôn bị chế độ cộng sản bấy giờ bỏ tù. Tháng 6/1990, khi Séc và Slovakia quyết định trở thành một hợp chủng quốc thay vì Cộng hòa Tiệp Khắc, Havel vẫn là cái tên được nghị viện bầu làm tổng thống. Đến năm 1993, khi Séc trở thành một nước độc lập riêng biệt, ông đã trở thành vị tổng thống Séc đầu tiên sau cách mạng Nhung. Đến năm 1998, Václav Havel tiếp tục nắm quyền tổng thống Séc lần thứ hai.

Với dân Séc, Havel không chỉ là một tổng thống. Không những có công với dân Séc, ông còn là người Séc mang về cho đất nước sự tôn trọng của cả thế giới. Không ít lần cái tên Václav Havel được đề cử giải Nobel hòa bình. Ông cũng đã có nhiều đóng góp để Séc được trở thành một phần của thế giới phương Tây, tức gia nhập NATO và sau đó là EU.

Vào tháng 2/1990 khi Havel thuyết trình ở nghị viện Mỹ như một người đã lật đổ được chính quyền độc tài ở Đông Âu, các nghị sĩ Mỹ đã vỗ tay đến 30 lần. Khi tổng thống Barrack Obama đến thăm Séc năm 2009, Václav Havel là người duy nhất mà nhà lãnh đạo Mỹ đề nghị được gặp mặt.

Václav Havel, nhân vật nổi bật của lịch sử Séc hiện đại, ảnh: iHned.

Có thể nói, Václav Havel chưa bao giờ ngừng là tổng thống Séc. Ông luôn luôn theo dõi nền chính trị và xã hội Séc cũng như đưa ra nhiều giải pháp và hi vọng, ví dụ như vào tháng 11/2009 trong dịp kỉ niệm 30 năm cách mạng Nhung lật đổ chế độ cộng sản.

“Cách đây 20 năm tôi đã nói rằng đất nước chúng ta không nở hoa. Đất nước chúng ta có nở rộ, nhưng đôi khi khá lạ lùng. Nhiều phần của thiên nhiên phải chịu một sự xây dựng ngược đời, nó chia đất nước thành những kho hàng mới, các bãi đỗ xe, những khu bán hàng, khu công nghiệp, những trung tâm giải trí, siêu thị. Lịch thiệp mất đi, người đời ăn cắp và khi ai nói không nên làm vậy thì anh ta sẽ bị cười nhạo. Nhưng xã hội chúng ta cũng biết cách nghi ngờ và mọi thứ sẽ dần thay đổi. Và thật may mắn là thay đổi đó sẽ không cần một cuộc cách mạng đi kèm. Vào năm 2029 chúng ta sẽ đi tiếp. Sự thực và tình yêu phải chiến thắng trước dối trá và thù ghét,” cựu tổng thống Václav Havel phát biểu năm 2009. Tình yêu và sự thực đã khiến ông trở thành một biểu tượng không chỉ của sự đấu tranh.

Đốt nến tưởng niệm Havel ở quảng trường Václav, ảnh: Trần Thu Trang.